حسين مير حيدر
31
معارف گياهى ( فارسى )
آب فشردهء انار نيز سرد و تر است و كمتر از پوست انار قابض مىباشد . پوست انار سرد و خشك و بسيار قابض است . انار ترش رودهها را خراش مىدهد بخصوص اگر ناشتا خورده شود و ممكن است موجب التهاب رودهها شود . گل انار بسيار قابض است و پوست درخت و پوست ريشه بسيار قابضتر از ساير قسمتها مىباشد . انار شيرين : از نظر طبيعت سرد و معتدل و كمى تر و درعينحال قابض است . از نظر خواص معتقدند كه توليد اخلاط صالح مىكند ولى نفاخ است ، لذا در گرم مزاجها موجب و باعث نعوظ مىشود . ملين شكم است و ترشح ادرار را افزايش مىدهد و مدرّ است . ايجاد تشنگى مىنمايد . اگر آب انار شيرين بعد از طعام خورده شود براى تصفيهء خون و تقويت كبد و يرقان و خفقان و سرفهء گرم و صاف شدن صدا و رفع حكه و باز شدن رنگ صورت نافع است . اسراف در خوردن آن مضر است . غذا را در معده فاسد مىكند و معده را سست مىنمايد و ايجاد نفخ مىكند . در اين قبيل موارد بايد از انار ترش براى رفع عوارض حاصله استفاده شود و در مورد اشخاص سردمزاج زنجبيل پرورده بخورند . رب انار شيرين در اينگونه خواص از آب آن قوىتر است و براى احتراز از بروز عوارض فوق الذكر بهتر است با مصطكى خورده شود . اگر سر انار شيرين را سوراخ كرده و به دفعات تا آنجا كه گنجايش داشته باشد روغن بادام شيرين يا روغن بنفشه در آن ريخته و آن را روى آتش گذارند تا روغن آن جذب شود و سپس آن را فشار دهند و بمكند ، براى رفع درد سينه و سرفه مزمن خشك بسيار مجرب است و اگر آب انار را با شكر و نشاسته و صمغ عربى و روغن بادام نيمگرم مخلوط و آن را بخورند نيز همين اثر را دارد . دانهء آن نفاخ است و در معده ايجاد گاز مىكند و گرد گل سوختهء آن براى التيام جراحتها و خشك كردن آنها مفيد است . اگر غنچهء گل ناشكفتهء انار شيرين را ( 2 - 1 عدد بسته به سن و نيروى بدنى طفل ) با قدرى از برگهاى نورستهء خار مغيلان ( 2 - 1 گرم ) و كمى زيرهء سفيد ساييده ( 2 - 1 گرم ) با قدرى آب نيمگرم مخلوط و به اطفال شيرخوار يا كمى بزرگتر بخورانند اسهال سادهء آنها را كه به سبب دندان درآوردن و عوارض سادهء ديگر ايجاد شده باشد ، رفع مىكند . البته اين كار بايد چند روز تكرار شود . انار شيرين و ترش را كه به فارسى ميخوش گويند در سردى و ترى معتدل است و انار خيلى ترش خيلى سرد و خشك است و قابض و ترشح ادرار را زياد مىكند و